informacje ogólne

mapa

koniki polskie

bydło pc

jelenie

bobry

las doświadczalny

ośrodek edukacji ekol.

noclegi i stołówka

ścieżki przyrodnicze

muzeum

kontakty

aktualności

KONIKI POLSKIE

Koniki polskie są jedyną rodzimą, prymitywną rasą koni wywodzącą się z bezpośrednio od dzikich koni czyli tarpanów. W stanie dzikim konie te przetrwały w Puszczy Białowieskiej do około 1780 roku, kiedy to ostatnie osobniki zostały odłowione i przekazane do zwierzyńca hrabiów Zamoyskich koło Biłgoraja. Po upadku zwierzyńca dzikie konie wyłapano i rozdano okolicznym chłopom.

 Ponownie tymi prymitywnymi, niezwykle wytrzymałymi i doskonale przystosowanymi do trudnych warunków bytowania konikami zainteresowano się w początkach XX wieku. W 1914 r. dwaj studenci J. Grabowski i S. Schuch opisali typowe koniki polskie występujące w okolicach Biłgoraja a przypominające w dużym stopniu dawne tarpany. Stąd też bierze się dość często powielany błąd określania koników polskich mylnym mianem tarpanów.

W 1936r. profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego T. Vetulani podjął się próby regeneracji "dzikich" tarpanów w Puszczy Białowieskiej. W tym celu wprowadzono na ogrodzony 36 ha obszar leśny pierwsze 5 klaczy i jednego ogiera konika polskiego a po pewnym czasie kolejne 10 klaczy i 3 ogiery. Niestety większość koników z Puszczy Białowieskiej podczas II wojny światowej wyginęła bądź została wywieziona do Niemiec. Grupa koników odzyskana po II wojnie przenoszona była z jednego miejsca do drugiego ( Kochcice, Grodziec Śląski, Puławy, Raba Wyżna) aż w 1949 roku 12 klaczy wraz z potomstwem i jeden ogier trafiły do Popielna należącego wówczas do Centralnego Zarządu Hodowli Koni, dając tym samym początek stajennej grupie koników w Popielnie.

Po śmierci w 1952 r. profesora T. Vetulaniego przerwano badania nad regeneracją tarpana leśnego a część koników w 1955 r. przekazano do Popielna. Tutaj też podjęto się kontynuacji doświadczeń prof. Vetulaniego. Początkowo grupę koników przybyłych z Puszczy Białowieskiej umieszczono na 200 ha obszarze położonym nad jeziorem Śniardwy. W 1962 r. udostępniając im już cały obszar leśny należący do Zakładu Doświadczalnego Polskiej Akademii Nauk w Popielnie. Obecnie jest to obszar 1620 ha rozciągający się nad jeziorami Śniardwy, Warnołty i Bełdany.

W rezerwacie koniki utrzymywane są w warunkach jak najbardziej zbliżonych do naturalnych. Ingerencja człowieka jest ograniczona do minimum. Koniki przebywają cały rok na wolności. Są doskonale dostosowane do środowiska o czym świadczy fakt iż dożywają późnego wieku, nierzadko 30 i więcej lat. Konie żyją w tabunach. Na czele każdego tabunu stoi ogier, przewodząc grupie kilku klaczy i ich potomstwu. Obecnie w rezerwacie przebywają cztery tabuny (ogierów: Nacios, Osowiec, Tytan i Labrador).

Równolegle z hodowlą rezerwatowa prowadzona jest hodowla koników tradycyjnym systemem stajennym. Praca hodowlana ma przede wszystkim na celu zachowanie typowych cech rasowych, takich jak typowy pokrój, umaszczenie, dobre przystosowanie do miejscowych warunków środowiskowych, niewielkie wymagania paszowe, zdrowotność, płodność, duża przydatność zarówno do użytkowania zaprzęgowego jak i wierzchowego. Koniki są bardzo łagodne i ufne w kontaktach z człowiekiem. Dobrze ułożone są doskonałymi końmi użytkowymi. Są też coraz częściej używane w hipoterapii czyli rehabilitacji niektórych schorzeń lokomotorycznych zwłaszcza dzieci przy "użyciu" koni.

Do hodowli czystorasowej dopuszcza się wyłącznie osobniki maści myszatej z pręgą, bez białych odmian, wzrost w kłębie w granicach 130-140 cm.

Obok funkcji użytkowych, w agroturystyce i hipoterapii, koniki polskie spełniają również ważną rolę w czynnej ochronie przyrody. Utrzymywane w warunkach rezerwatowych spełniają rolę "żywych kosiarek" nie dopuszczając do zarastania terenów nie wykorzystywanych już rolniczo a cennych z przyrodniczego punktu widzenia. Tę funkcję koników doceniono zwłaszcza w Belgii, Holandii, Francji czy Niemczech gdzie koniki polskie są coraz powszechniej hodowane.

tekst: Małgorzata Golonka
osoba odpowiedzialna: dr hab. Zbigniew Jaworski

email  strona główna